Kapliczki w Brąswałdzie
Brąswałd
zawsze był wsią o silnych polskich tradycjach. To tu w czasie zaborów
odprawiano nabożeństwa w języku polskim, działała też polska biblioteka.
Od 1894 roku proboszczem w Brąswałdzie był ks. Walenty Barczewski
(1856–1928), znany polski działacz na Warmii.
W okresie międzywojennym we wsi istniało koło Związku Polaków w
Niemczech oraz prywatna szkoła polska. W tej warmińskiej wsi urodziła
się Maria Zientara-Malewska (1894-1984), poetka i nauczycielka.
Na cmentarzu zachowały się żeliwne krzyże oraz kamienne rzeźby z przełomu XIX i XX
wieku. Dwie z nich stoją na grobie ks.
Barczewskiego i jego matki.
A nieopodal tama na jeziorze Mosąg.
Zapora zalewowa na jeziorze Mosąg została zbudowana w latach 30. minionego wieku. Znajduje się pomiędzy wsiami Brąswałd i Barkweda. Tuż pod niepozornym mostem ukryto system trzech jazów zapory. Celem budowniczych było ukrycie konstrukcji przed zwiadem lotniczym. Tama służyła do regulowania stanu
wody w jeziorze, która napędzała pobliską
elektrownię. W tym właśnie celu między czterema
podporami mostu zamocowano ogromne zastawy, które mogły zatrzymać
znaczne masy niesione przez rzekę Łynę. Zapora mogła być też wykorzystywana w
czasie przestoju brąswałdzkiej elektrowni lub w czasie działań
wojennych i napędzać młyn wodny w Barkwedzie.